مصطفى النوراني الاردبيلي
491
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مقدار خوراك : جوشانده آن تأثير مطلوبى بر روى بيمارىهاى پوست بويژه سودا دارد . منتها بايد گاه به گاه و خيلى كم مصرف شود . 1 گرم پوست اين درخت را به مدت 5 دقيقه در 41 ليتر آب بجوشانيد و بگذاريد نصف روز بماند . سپس آن را صاف كرده با كمى عسل موقع خواب به مقدار يك فنجان كوچك ميل نماييد . « 1 » سياه توسه ( سياه توسكا ) : به عربى « عوسج اسود » مىگويند . درخت آن شبيه درخت آش انگور ولى بدون خار است و در جنگلهاى شمالى ايران و جنگلهاى مركزى و شمالى اروپا و جنگلهاى سيبرى مىرويد . ميوه آن از عناب كوچكتر بوده و پس از رسيدن سياه رنگ مىشود . پوست درخت آن داراى اثر مسهلى است ، قسمت مورد استفاد آن پوست ، ساقه و سرشاخههاى آن است كه در ماههاى خرداد تا مرداد بايد آنها را چيد و پوست ساقههاى آنها را به صورت نوار بريده خشك كرد . اين نوارها داراى بويى ضعيف و طعمى لعابى است كه بعدا رفع مىشود . ساقههاى سه تا چهار ساله داراى حد اكثر خاصيت است . پوست درخت آن به مقدار زياد مسهل و به مقدار كم مليّن است و معمولًا آن را به جاى سنا به كار مىبرند . اثر آن در درمان يبوستهاى مزمن انكار ناپذير و قابل توجه است . جوشانده غليظ پوست آن در استعمال خارجى براى معالجه كچلى ، جرب ، سودا و اولسرها مفيد است . گرد پوست آن يك تا سه گرم به صورت كاشه و جوشانده دو تا چهار گرم در صد گرم آب ، آن را مىتوان قبل از خواب نوشيد مشروط بر اين كه زياد نجوشد و بعد از جوشيدن دوازده ساعت در جاى خنك نگهدارى شود . « 1 » سياه توسه مىتواند به تخليه معده و روده كمك كرده ، دستگاه هاضمه را مجددا به حال عادى خود برگرداند .
--> ( 1 ) - آشنايى با گياهان دارويى ، دكتر ابراهيم ماكوئى ، ص 69 . ( 1 ) - زبان خوراكيها ، ج 3 ، ص 48 .